Selen organiczny – właściwości, źródła i suplementacja
Selen to pierwiastek śladowy, który odgrywa istotną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu człowieka. Przyczynia się do prawidłowego funkcjonowania tarczycy i układu odpornościowego, a także do ochrony komórek przed stresem oksydacyjnym. Mimo że organizm potrzebuje go w śladowych ilościach, jego niedobór jest powszechny – szczególnie w Polsce, gdzie gleby charakteryzują się niską zawartością tego pierwiastka.
Naturalne źródła selenu w diecie
Selen oznaczony w układzie okresowym jako Se, występuje w śladowych ilościach w wodzie i glebie, skąd trafia do łańcucha pokarmowego. W roślinach jest obecny zarówno w formie nieorganicznej (seleniany, selenki), jak i organicznej (selenometionina). W organizmach zwierzęcych występuje wyłącznie w formie organicznej.
Podstawowe źródła selenu w diecie człowieka to produkty zbożowe, nabiał, mięso i ryby. Spośród warzyw najwyższą zawartością Se wyróżniają się brokuły, kapusta biała, czosnek, cebula i rośliny strączkowe. Jednak ostateczna ilość selenu w warzywach zależy bezpośrednio od jakości gleby, na której były uprawiane. W Polsce gleby są ubogie w ten pierwiastek, dlatego produkty roślinne mogą zawierać go bardzo mało. Osoby niejedzące mięsa dobrym źródłem selenu mogą uczynić orzechy – szczególnie brazylijskie – oraz grzyby.
Selen organiczny czy nieorganiczny – która forma lepsza
Forma chemiczna składnika decyduje o jego biodostępności, czyli o tym, ile faktycznie wchłonie organizm. Suplementy selenu dzielą się na:
- Organiczne – zawierające L-selenometioninę lub selenocysteinę
- Nieorganiczne – zawierające selenin lub selenian sodu
Za najlepiej przyswajalną formę uważa się selen organiczny w postaci L-selenometioniny. Związki nieorganiczne są w znacznej mierze wydalane z organizmu. Warto jednak wiedzieć, że selenian sodu wchłaniany jest szybciej niż formy organiczne – choć nie jest tak efektywnie zatrzymywany w tkankach.
[product:selen-organiczny-200-mcg-120-kapsulek]
Właściwości selenu – zatwierdzone oświadczenia zdrowotne
Zgodnie z rozporządzeniem UE nr 1924/2006, selen posiada szereg zatwierdzonych oświadczeń zdrowotnych. Selen:
- przyczynia się do prawidłowego funkcjonowania tarczycy
- przyczynia się do ochrony komórek przed stresem oksydacyjnym
- przyczynia się do prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego
- przyczynia się do utrzymania prawidłowego stanu włosów i paznokci
- przyczynia się do prawidłowej spermatogenezy
[tip:Selen i cynk działają synergistycznie – oba przyczyniają się do prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego. Suplementacja kompleksem cynk + selen może być korzystna dla osób, które nie spożywają regularnie mięsa i produktów odzwierzęcych.]
Zapotrzebowanie na selen według wieku
Polskie normy żywienia rekomendują 55 µg selenu dziennie dla osoby dorosłej. Zapotrzebowanie wzrasta u kobiet w ciąży (60 µg/dobę) i w okresie laktacji (70 µg/dobę). Poniższa tabela przedstawia zalecane wartości według grup wiekowych:
| Wiek | Zalecana dzienna dawka selenu |
|---|---|
| Niemowlę do 4. miesiąca życia | 10 µg |
| Niemowlę 4–12 miesięcy | 15 µg |
| Dziecko 1–3 lat | 20 µg |
| Dziecko 4–9 lat | 30 µg |
| Dziecko 10–12 lat | 40 µg |
| Dziecko 13–18 lat | 55 µg |
| Dorośli powyżej 18 lat | 55 µg |
| Kobiety w ciąży | 60 µg |
| Kobiety w okresie laktacji | 70 µg |
Nadmiar selenu – co warto wiedzieć
Selen należy do pierwiastków, których nadmiar jest szkodliwy. Długotrwałe spożywanie dawek przekraczających 400 µg na dobę może prowadzić do selenozy. Objawy to wypadanie włosów, charakterystyczny czosnkowy zapach z ust, odbarwienie płytki paznokciowej, zaburzenia neurologiczne i biegunka. Suplementacja powinna mieścić się w zalecanych granicach dawkowania.
[warning:Nie przekraczaj zalecanej dawki dobowej. Przy suplementacji selenu zachowaj szczególną ostrożność, jeśli Twoja dieta jest bogata w produkty odzwierzęce lub przyjmujesz inne preparaty zawierające ten pierwiastek.]
Z czym łączyć selen
Selen dobrze komponuje się z cynkiem – oba pierwiastki przyczyniają się do prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego i są często stosowane razem. Wchłanialność selenu zwiększają witamina C, witamina E oraz metionina. Selen warto też łączyć z drożdżami wzbogaconymi w ten pierwiastek, które naturalnie zawierają selenometioninę i witaminy z grupy B. Jeśli szukasz kompleksowego wsparcia mineralnego, sprawdź też naszą kolekcję suplementów mineralnych.
[products:selen-organiczny-200-mcg-120-kapsulek, cynk-15-mg-selen-200-mcg-120-kapsulek, pikolinian-cynku-15-mg-120-tabletek, magnez-125-mg-witamina-b6-12-5-mg-120-kapsulek, witamina-d3-4000-iu-120-kapsulek, zma-magnez-240-mg-cynk-15-mg-witamina-b6-10-mg-120-kapsulek]