Dlaczego jod jest tak ważny dla organizmu? Kiedy warto suplementować pierwiastek?

Jod to bardzo ważny pierwiastek, znany promotor zdrowia tarczycy. Choć eksperci mówią o nim bardzo głośno, skutki dalekie są od oczekiwanych. Według szacunków niedobór jodu może dotykać nawet 2 miliardów ludzi na całym świecie. Europa znajduje się w czołówce pod względem liczby mieszkańców dotkniętych zbyt niską podażą pierwiastka. Profilaktyka jodowa bywa niezbędna i powinna być prowadzona w sposób ciągły. Co warto wiedzieć o jodzie?

Jod - właściwości i wpływ na organizm

Jod to pierwiastek należący do niezbędnych bioaktywnych składników diety. Nie jest magazynowany w organizmie i musi być dostarczany wraz z pożywieniem. Niestety, to mikroelement stosunkowo słabo rozpowszechniony w przyrodzie - występuje w powietrzu i glebie, ale jego zawartość różni się w zależności od obszaru. Spore ilości pierwiastka znajdują się jednak w wodzie morskiej, a więc i organizmach, które w niej bytują (ryby, owoce morza, wodorosty). 

Jodek potasu wykazuje działanie ochronne w procesach zapalnych. Wspiera układ nerwowy w prawidłowym funkcjonowaniu i wspomaga ogólną kondycję organizmu. Pierwiastek bierze udział w syntezie hormonów tarczycy - zachowuje prawidłową czynność, budowę i funkcje narządu.

Jak waży jest jod?

O istocie jodu w życiu człowieka może świadczyć zarządzenie Ministra Zdrowia z 1996 roku, dotyczące obowiązkowego jodowania soli kuchennej. Choć późniejsze badania wykazały skuteczność działań, obecna sytuacja nie wygląda już tak dobrze.

Eksperci rekomendują zmniejszenie spożycia soli kuchennej, jako czynnika ryzyka rozwoju chorób układu sercowo - naczyniowego. A to grozi spadkiem podaży jodu na poziomie populacyjnym. Jak znaleźć konsensus?

Jod w okresie ciąży i laktacji

Jod jest bardzo ważny w okresie ciąży i laktacji. W tym czasie zapotrzebowanie na substancję wzrasta nawet dwukrotnie. Jest to rezultat rozwoju płodu, wzrostu hormonów tarczycy i stężenia globulin transportujących jod oraz zwiększonej filtracji nerek. Niestety, jak pokazują statystyki, tylko ok. 50% kobiet w ciąży otrzymuje rekomendowaną dzienną dawkę jodu. Problem jest na tyle poważny, że znalazł się w centrum uwagi Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) i międzynarodowej organizacji Iodine Global Network.

Czy naprawdę jest tak źle? Niedobór jodu powoduje szereg poważnych zaburzeń:

  • dla płodu:
    • wady wrodzone
    • zwiększona śmiertelność okołoporodowa
    • kretynizm endemiczny
  • dla noworodków:
    • powiększenie tarczycy
    • niedoczynność tarczycy
    • endemiczne spowolnienie mózgowe

Brzmi naprawdę źle, ale warto pamiętać, że niedoborom można przecież zapobiec. 

Jod a tarczyca

Tarczyca to jeden z najistotniejszych organów w układzie hormonalnym człowieka - odpowiada za wiele ważnych funkcji. Jod to z kolei podstawowy składnik hormonów tarczycy - tyroksyny i trójjodotyroniny, które regulują szlaki przemian materii i wywierają decydujący wpływ na rozwój mózgu. Pozostaje też ogromne znaczenie dla niezakłóconego wzrostu i procesu dojrzewania komórek. 

Od stężenia tyroksyny i trójjodotyroniny we krwi zależy prawidłowy rozwój serca, nerek, mięśni, przysadki mózgowej oraz całego układu nerwowego. Tarczyca jest ważniejsza, niż mogłoby się wydawać, a praca organu związana jest przede wszystkim z odpowiednim poziomem jodu w organizmie.

Vitaler's Jod 150 mcg krople - 30 ml

VIT-0516
Jod marki Vitaler's to suplement diety w kroplach zawierający jod w formie jodku potasu. Jod pomaga w prawidłowej produkcji hormonów tarczycy i w prawidłowym funkcjonowaniu tarczycy.
Obecnie brak na stanie
25,83 zł

Jodek potasu na promieniowanie. Czym jest płyn Lugola?

Kiedy mowa o jodzie, nie można pominąć jednej z najbardziej znanych właściwości, która dotyczy promieniowania. 

Wypadki jądrowe mogą spowodować uwolnienie radioaktywnego jodu do środowiska, zwiększając ryzyko rozwoju agresywnego raka tarczycy u osób narażonych na promieniowanie. Wychwyt niebezpiecznej formy pierwiastka jest wyższy u osób z niedoborem jodu. Amerykańska Agencja Żywności i Leków (FDA) zatwierdziła substancję jako środek blokujący w nagłych przypadkach popromiennych związanych z uwolnieniem radioaktywnego jodu.

Czy to faktycznie działa?

Choć incydentów tego typu nie było wiele, z pewnością warto przytoczyć sytuację z 1986 roku, kiedy doszło do katastrofy w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej. W Polsce zastosowano wtedy tzw. płyn Lugola - jodek potasu, który jest preparatem stabilnej soli jodu. Działanie produktu jest proste - tarczyca staje się wysycona "bezpiecznym" pierwiastkiem i nie jest w stanie absorbować żadnych innych cząsteczek jodu przez określony czas. 

Działania ówczesnych władz przyniosły skutek - odsetek zachorowań na raka tarczycy nie wzrósł znacząco w kolejnych latach. Na terenach, gdzie nie stosowano profilaktyki jodowej (jak Białoruś i Ukraina) zachorowalność, szczególnie wśród dzieci i młodzieży gwałtownie wzrosła. 

Jod i objawy niedoboru

Długotrwały niedobór jodu ma ogromny wpływ na tarczycę. Prowadzi do powiększenia organu, czyli tzw. wola, co wiąże się często z uciskiem na tchawicę i przełyk oraz powstaniem widocznego guza u podstawy szyi. Niedobór jodu traktowany jest jako problem zdrowia publicznego na skalę światową. Jak rozpoznać deficyt? Na niski poziom pierwiastka w organizmie może wskazywać kilka objawów:

  • brak energii
  • uczucie zmęczenia
  • niewyjaśnione przybieranie na wadze
  • sucha, podatna na uszkodzenia skóra
  • skrajne poczucie zimna, pomimo normalnej temperatury
  • wypadanie włosów
  • spadki nastroju

Jod - skutki niedoboru

Zespół zaburzeń mających źródło w niedobrze jodu dotyczy wszystkich faz życia. U dzieci wiąże się często z powiększeniem i zaburzeniem pracy tarczycy, upośledzeniem funkcji mózgu i opóźnionym rozwojem fizycznym. A jakie konsekwencje dotykają ludzi dorosłych?

  • powiększenie tarczycy - istotnie zwiększa częstość chorób organu, w tym raka
  • niedoczynność tarczycy - wiąże się z przerostem i zmianą struktury gruczołu
  • upośledzenie wyższych funkcji mózgu - czyli zdolności uczenia się, zapamiętywania i kojarzenia

Zaawansowana niedoczynność tarczycy może prowadzić także do bezpłodności. 

Czy jod można przedawkować?

Zdarza się, że na skutek nieodpowiedniej suplementacji dochodzi do przewlekłego zatrucia jodem. Warto jednak pamiętać, że taka sytuacja może wystąpić, gdy dzienna podaż przekracza zalecaną dawkę przynajmniej 20-krotnie. Jakie objawy wskazują na zbyt wysoki poziom jodu w organizmie?

  • metaliczny posmak w ustach
  • zwiększone wydzielanie śliny
  • podrażnienie żołądka
  • zmiany trądzikowe na skórze

Jod stosowany zgodnie z ogólnie przyjętymi zaleceniami uważany jest przez ekspertów za substancję bezpieczną.

Jod - przeciwwskazania

Dostarczenie odpowiedniej ilości jodu jest niezbędne dla zapewnienia prawidłowych funkcji organizmu. Choć suplementacja sprawdza się w wielu przypadkach, istnieją pewne przeciwwskazania. Wśród nich wymienia się przede wszystkim nadczynność lub podejrzenie raka tarczycy. Jod spożywamy w dawce uważanej za bezpieczną może być również niekorzystny dla osób dotkniętych chorobami autoimmunologicznymi tarczycy (jak Hashimoto czy choroba Gravesa-Basedowa).

Suplementy zawierające jod mogą wchodzić w interakcje z niektórymi lekami - należą do nich tyreostatyki, inhibitory ACE i środki moczopędne.

Zdrowie tarczycy zaczyna się od budulca gruczołu - jodu. Dostateczny poziom pierwiastka przyniesie jednak korzyści dla wielu układów organizmu, chroniąc i wspomagając ich funkcje. Choć niedobory są powszechne i stanowią duży problem, rozwiązanie jest niezwykle proste i dostępne dla każdego - odpowiednia podaż może zapobiec całemu szeregowi problemów. 

Vitaler's Jod 200 mcg - 120 tabletek

VIT-0634
Jod marki Vitaler's to suplement diety w tabletkach zawierający jod w formie jodku potasu. Jod pomaga w prawidłowej produkcji hormonów tarczycy i w prawidłowym funkcjonowaniu tarczycy.
Dostępny
23,06 zł
Bibliografia

"Idione deficiency" - M. B. Zimmermann, Laboratory for Human Nutrition, Swiss Federal Institute of Technology Zürich, Switzerland

"Niedobór jodu w ciąży – nadal aktualny problem zdrowia publicznego" - Z. Szybiński, Polska Komisja ds. Kontroli Zaburzeń z Niedoboru Jodu, Katedra i Klinika Endokrynologii Collegium Medicum, Uniwersytet Jagielloński w Krakowie

"Jod - regulator naszego zdrowia i inteligencji" - T. Wojtaszek, Polskie Towarzystwo Magnezologiczne im. prof. Juliana Aleksandrowicza

"Excess iodine intake: sources, assessment, and effects on thyroid function" - J. Farebrother, M. B. Zimmermann, M. Andersson, Human Nutrition Laboratory, Institute of Food, Nutrition, and Health, ETH Zurich, Switzerland, Department of Women and Children's Health, King's College London, UK, Iodine Global Network, Canada, Division of Gastroenterology and Nutrition, University Children's Hospital Zurich, Switzerland

"Sytuacja profilaktyki jodowej w Polsce w świetle ostatnich rekomendacji WHO dotyczących ograniczenia spożycia soli" - Z. Szybiński, Katedra i Klinika Endokrynologii, Ośrodek Współpracujący z WHO w zakresie Żywienia, Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie

"Zalecenia dietetyczne dotyczące spożywania jodu - w poszukiwaniu konsensusu między kardiologami a endokrynologami" - B. Pyka, I. Zieleń-Zynek, J. Kowalska, G. Ziółkowski, B. Hudzik, M. Gąsior, B. Zubelewicz-Szkodzińska, Oddział Endokrynologii Piekarskiego Centrum Medycznego w Piekarach Śląskich, Katedra Profilaktyki Chorób Metabolicznych Wydziału Zdrowia Publicznego w Bytomiu, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach, III Katedra i Oddział Kliniczny Kardiologii Śląskiego Centrum Chorób Serca w Zabrzu, Wydział Lekarski z Oddziałem Lekarsko-Dentystycznym w Zabrzu, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach

"Assessment of iodine deficiency disorders and monitoring their elimination. A guide for programme managers", Third edition, WHO

"Role of iodine in Metabolism" - Z. Szybiński, Department of Endocrinology, Jagiellonian University Collegium 

Instagram

Dołącz do grona obserwatorów vitalers_official na Instagramie

Instagram Vitaler's
Instagram Vitaler's
Instagram Vitaler's
Instagram Vitaler's
Instagram Vitaler's

Comments (0)

No comments at this moment
Produkt dodany do ulubionych